IMG_4723

Foresight Obywatelski

Portal www.foresightobywatelski.pl powstał w ramach projektu Foresight Obywatelski, realizowanego przez Pracownię Badań i Innowacji Społecznych STOCZNIA.

Celem Foresightu Obywatelskiego było stworzenie warunków do myślenia o rozwoju polskiego sektora pozarządowego i aktywności obywatelskiej w dłuższej perspektywie. Poprzez szereg spotkań i warsztatów z reprezentantami organizacji pozarządowych Stocznia zainicjowała wspólną refleksję o współcześnie zachodzących zmianach, a także wyzwaniach, jakie nadejść mogą w przyszłości. Podjęte działania były dla liderów środowiska okazją, by zastanowić się nad siłami i trendami kształtującymi funkcjonowanie sektora pozarządowego, podyskutować o niezbędnych krokach i dalekosiężnych celach – zarówno poszczególnych organizacji pozarządowych, jak i sektora w całości.

Sektor pozarządowy operuje w zmieniających się warunkach i sam podlega zmianom – zmiany te następują w bardzo wielu obszarach; warto być ich świadomym i przygotować się do nich. Niektóre mają charakter nieuchronny, inne jedynie potencjalny. Do niektórych można się adaptować, innym zapobiegać, a jeszcze innym sprzyjać. Wiele z nich powinno być rozpatrywane zarówno w kategoriach szansy, jak i wyzwań dla sektora pozarządowego i zaangażowania obywatelskiego. Stocznia uważa, że umiejętność ich rozpoznawania ma zasadnicze znaczenie dla funkcjonowania poszczególnych organizacji i sektora jako takiego.

Foresight, jeśli próbować określić go w jednym zdaniu, to proces przygotowywania się na przyszłość.

W przypadku bardzo długiego horyzontu czasowego – kilkunastu, czy kilkudziesięciu lat, trudno dokładnie określić kierunek i charakter zmian, jakie zajdą w świecie. Planowanie w tym kontekście nie może opierać się wyłącznie o metody prognostyczne, polegające na ekstrapolacji posiadanej wiedzy. Osią projektów typu foresight jest rozważanie trendów i ogólnych scenariuszy rozwoju sytuacji – możliwych wersji przyszłości.

Dogłębne zrozumienie trendów i czynników, jakie mogą kształtować przyszłość pozwala lepiej przygotować się na nadchodzące zmiany, wykorzystać pojawiające się szanse, ograniczyć ryzyko i unikać zagrożeń. Foresight ma na celu pomóc przeprowadzającej go jednostce wykorzystać pełnię zasobów, wzmocnić adaptacyjność i innowacyjność, umożliwić podejmowanie decyzji w oparciu o systematyczną wiedzę i przemyślane strategie.

Żyjemy w niepewnym i zmiennym świecie. Tempo przemian – jeśli nie rośnie – to na pewno nie maleje; radzenie sobie z nimi bywa trudne. W odpowiedzi na wyzwania jedną z możliwych postaw jest czekanie na to, co się wydarzy i reagowanie na bieżąco. Coraz częściej jednak rządy, przedsiębiorstwa i organizacje zdają sobie sprawę, że jeśli będą bezczynnie trwać, to zmiany poniosą ich w kierunku, którego sobie nie życzą. Alternatywną jest zatem bycie proaktywnym – i to właśnie umożliwia foresight.

Projekty typu foresight pierwotnie stosowane były jako narzędzie planowania w sektorze naukowym i technologicznym, miały na celu wyznaczanie priorytetów dla inwestycji. Obecnie jest to metoda coraz szerzej używana na całym świecie  – zarówno na potrzeby biznesu, jak i w innych sektorach. Stosuje ją wiele państw jako element budowania strategii rozwoju, radzenia sobie z wyzwaniami, oraz kształtowania polityki.

Przestrzeń publiczna (jako przykładowe zagadnienie) 

Ważnym wymiarem środowiska, w jakim funkcjonujemy, jest materialna przestrzeń otoczenia. W wielu miejscowościach jej stan pozostawia sporo do życzenia – zagospodarowywana i zabudowywana bez kompleksowego planu, staje się domeną improwizacji i doraźnych rozwiązań.

Brak dbałości o estetykę pogłębia wrażenie tymczasowości i prowizoryczności, reklamy zasłaniają nawet reprezentacyjne fasady i zabytki.

Do równie kontrowersyjnych zjawisk należy komercjalizacja przestrzeni publicznej, a także powstawanie osiedli zamkniętych (w tej sferze Warszawa należy do światowej czołówki). Problematyka przestrzeni staje się obecnie coraz szerzej dyskutowana, zarówno na forum mediów, jak i w publicznych debatach i konsultacjach.

W Polsce coraz częściej podejmowane są inicjatywy rewitalizacyjne oraz porządkujące, co spotyka się z dużym zainteresowaniem społeczeństwa. Pomimo to realny wpływ obywateli i mieszkańców na decyzje inwestorów oraz administracji często bywa niewielki.

Konsekwencje:

• Problematyka ta nie ogranicza się wyłącznie do wielkich miast. Brak przyjaznej i atrakcyjnej przestrzeni odczuwany jest także w małych miejscowościach i wsiach – być może nawet w bardziej dotkliwy sposób.

• W powstających planach zagospodarowania przestrzennego nie zawsze w wystarczający sposób uwzględniane są potrzeby mieszkańców. Choć można odnieść wrażenie, że świadomość problemu wzrasta, obywatelom czasem brak zorganizowania lub reprezentacji, która pozwoliłaby wpłynąć na proces decyzyjny.

• Świadomość negatywnych zjawisk dotyczących przestrzeni rośnie. Powstaje coraz więcej oddolnych inicjatyw starających się na nie odpowiedzieć. Organizowane w spontaniczny sposób, często niesystematyczne i akcyjne, bywają nieskuteczne. To sfera, w której wsparciem dla obywateli mógłby być sektor pozarządowy.

Dodaj komentarz