Tabriz Bazaar, proj. ICHTO East Azerbaijan Office, Tabriz, Iran, źródło: Aga Khan Award for Architecture, www.akdn.org

Islam w architekturze

8 września ogłoszono laureatów Aga Khan Award for Architecture. To przyznawana co trzy lata od 1977 roku znana i prestiżowa nagroda, dotycząca wyłącznie budynków, powstałych na potrzeby narodów islamskich. Nagroda wmyślona i ufundowana przez księcia Agę Chana IV jest dziś zarządzana przez fundację jego imienia. Co trzy lata międzynarodowe jury wyłania kilka najlepszych, najciekawszych i najbardziej przydatnych społeczności obiektów. Bo – co jest rzadkością w przypadku nagród architektonicznych – tu jury bardzo mocno bierze pod uwagę funkcje społeczne budynków, ich wartość dla użytkownika, odniesienie do lokalnej kultury, a także poszanowanie środowiska.

Tabriz Bazaar, proj. ICHTO East Azerbaijan Office, Tabriz, Iran, źródło: Aga Khan Award for Architecture, www.akdn.org
Tabriz Bazaar, proj. ICHTO East Azerbaijan Office, Tabriz, Iran, źródło: Aga Khan Award for Architecture, www.akdn.org

W 2013 roku wybrano pięć najlepszych budynków, które otrzymały laur Aga Khan Award for Architecture oraz jedną piątą miliona dolarów – bo tyle wynosi pula nagród w każdej edycji konkursu. W gronie laureatów znalazł się szpital kardiologiczny Salam Center w Khartoum, w Sudanie (proj. Studio Tamassociati z Wenecji), złożony z kilkunastu pawilonów kompleks, w którym pomieszczenia dla pracowników ulokowano w zaadaptowanych do nowych celów kontenerach z recyklingu (żeby budowa była tania i przyjazna środowisku).

Szacunek dla krajobrazu był też argumentem decydującym przy przyznaniu nagrody węzłowi komunikacyjnemu Rabat-Salé w Maroku (proj. Marc Mimram Architecture z Paryża). System dość płaskich, mało widocznych wiaduktów zaprojektowano tak, aby nie zaburzył naturalnego otoczenia.

Zaplanowany na pięć lat program rewitalizacji historycznego centrum miasta Birzeit w Palestynie (proj. Riwaq – Centre for Architectural Conservation, Ramallah) nagrodzono nie tylko za staranne odnowienie zabytkowej zabudowy. Dużo większe uznanie jury zdobyła próba odtworzenia w tej części miasta rzemieślniczego „zagłębia”, a więc przywrócenie tu pomieszczeń, w których lokalni drobni rzemieślnicy znów mogą otworzyć swoje zakłady.

Tabriz Bazaar i mieście Tabriz w Iranie obejmuje powierzchnię 27 hektarów, na którym zadaszone tunele handlowe ciągną się przez ponad 5,5km. Rewitalizacja tego ogromnego terenu trwa od 2000 roku, a polega nie tylko na remoncie budynków, ale przede wszystkim na zmianie stosunków własnościowych, regulacji zasad funkcjonowania straganów, sposobu naliczania opłat itd. W tym roku nagrodę otrzymała lokalna pracownia ICHTO East Azerbaijan Office za prace nad przywróceniem wagi temu terenowi oraz remonty stojące w ścisłym związku z historią i tradycją miasta i regionu.

Piątą pozycją na liście laureatów Aga Khan Award for Architecture 2013 jest jedyny obiekt, zbudowany na tzw. Zachodzie. To islamski cmentarz, powstały w 2011 roku w Altach w Austrii. W tej okolicy mniejszość islamska stanowi 8 procent ludności, na jej potrzeby austriacka pracownia Bernardo Bader Architects zaprojektowała cmentarz. Różowawy beton oraz drewno dębowe – to budulce kompleksu, składającego się z kilku sal, służących ceremoniom pogrzebowym. Zespół ma formę surową, minimalistyczną, skupieniu i modlitwie służą tu proste przestrzenie, dekorowane tylko graficznymi wzorami, zaczerpniętymi ze sztuki islamu.

Dodaj komentarz