cul01

URSUS NIEDŹWIADEK – TRZECIA DROGA / PROPOZYCJA ORGANIZATORÓW

cul01Komunikacyjno-użytkowy eksperyment prowadzący do ponownej agraryzacji, przywrócenia funkcji uprawnych przestrzeni międzyblokowych na terenie osiedla Niedźwiadek w warszawskiej dzielnicy Ursus. Podstawą działania jest obserwacja dotycząca projektów modernizacyjnych dzielnicy Ursus pochodzących z przeszłości.

Pierwszym etapem realizacji projektu, planowanym na wiosnę 2013, ma być eksperyment, nazwany roboczo polem do działania, w jednej z wspólnych przestrzeni międzyblokowych osiedla. Ma on na celu stworzenie pola dialogu/konfliktu pomiędzy różnymi grupami wiekowymi, społecznymi; nowymi i długoletnimi mieszkańcami, wreszcie przedstawicielami różnych grup interesów. Eksperyment ma stać się laboratoryjną miniaturą procesów zachodzących w znacznie większej skali (osiedla, dzielnicy, miasta). Drugim, otwartym etapem lokalnej utopii stać ma się przywrócenie upraw na większości przestrzeni międzyblokowych osiedla.

Projekt zakłada również utworzenie świetlicy „Trzecia Droga” w jednym z pustych lokali na osiedlu. Stanowić ma ona platformę wymiany usług sąsiedzkich i integracji międzypokoleniowej.

Koncepcja po raz pierwszy została zaprezentowana podczas wystawy CHWAŁA MIASTA podsumowującej cykl Synchronicity w 2012 roku. Obiekt składający się z przeźroczystych warstw metaforycznie obrazuje oś. Niedźwiadek (1968-78) – największą inwestycję mieszkaniową zrealizowaną w Ursusie. Kolejne warstwy projektów składają się na obecny kształt osiedla. Nałożone na siebie są podobnie nieczytelne jak i realna przestrzeń w jej obecnym kształcie. Poddanie poszczególnych projektów i etapów ponownemu, osobnemu odczytaniu ujawnia ich współną cechę – niemal wszystkie pozostały nieukończone. Następujące po sobie plany, ustanawiane na mocy koniunkturalno-politycznych decyzji nadpisywały poprzedni porządek.

Obecnie oś debaty na temat rozwoju dzielnicy rozpięta jest pomiędzy konkurencyjnymi wizjami – budowy postindustrialnego Nowego Miasta Ursus oraz alternatywą ponownej reindustrializacji przestrzeni po byłych Zakładach Mechanicznych Ursus. Nie znając finalnego kształtu i kierunku przekształceń terenów przemysłowych zwraca uwagę fakt, że jedno z większych skupisk ludności w dzielnicy – oś. Niedźwiadek – pozostaje bez jasnej perspektywy rewitalizacji. Osiedle zdaje się być przedmiejskim biegunem samej dzielnicy z własną, osobną chronologią i listą problemów. Obok głównej osi konfliktu wokół przyszłego kształtu dzielnicy proponujemy więc tytułową Trzecią Drogę. Ta etykieta/nazwa może być traktowana dosłownie – jako trzecia opcja, lecz wiążą się z nią również asocjacje do klasycznych koncepcji, takich jak Trzecia Fala A i H. Tofflerów. Czy też wyjście poza alternatywę opozycyjnych pojęć, takich jak konsumpcja a produkcja, aktywność a wykluczenie itp.

Propozycja łączy lokalną sitopią,a otwartym projektem. Sitopia oznacza tu związaną z konkretnym miejscem i możliwą do wdrożenia utopię. Odnosi się również do specyficznego, węższego użycia tego terminu przez Carolyn Steel (Hungry City). Łączy ona greckie słowo sitos (pożywienie) z utopia. Dla Steel sitopia jest stanem osiągalnym poprzez zmianę rutyn codzienności, decydujących o postrzeganiu granic tego co możliwe dla pojedynczego człowieka i zbiorowości. Przywołanie tego konceptu wiążę się z ważnymi epizodami historii osiedla: z jednej strony protestów w Ursusie z czerwca 1976, których bezpośrednią przyczyną była zapowiedź wzrostu cen żywności. Z drugiej praktykowaną dawniej uprawą ogródków przyblokowych oraz lokalną tradycją plantatorsko-targową. Kontekstem jest globalny ruch protestów, będących reakcją na ciągle obecne problemy makroekonomiczne w niepokojąco podobny sposób co w 1976 roku odwzorowane w reakcjach społecznych.

Propozycja przygotowana została z inicjatywy organizatorów projektu Culburb w Ursusie.

O autorach:

Tomasz Berezowski – Architekt, absolwent Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Laureat polskich oraz zagranicznych konkursów architektonicznych i urbanistycznych

Piotr Bujas – architekt, projektant, badacz architektury (Architektura WAPK, Projektowanie ASP Kraków, Design i nowe media KASK Antwerp). Autor nagradzanych projektów, realizowanych w zespołach  i indywidualnie w Holandii, Belgii i Polsce. W swoich działaniach łączy praktykę projektowania w różnych skalach z pracą badawczą; architektury i urbanistyki, projektowania graficznego do planowania strategicznego i badań miejskich. Autor projektów i publikacji dotyczących architektury nowoczesnej, specjalistycznej. Szczególnie interesuje się teorią architektury, metodologią badań miejskich, technikami obrazowania oraz projektowaniem alternatywnym.

Bartłomiej Nawrocki – architekt, absolwent Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej w Gliwicach, wspólnie z Marcinem Jojko od kilku lat prowadzą w Katowicach pracownię projektową „jojko+nawrocki architekci”. Laureaci polskich oraz zagranicznych konkursów architektonicznych i urbanistycznych, finaliści konkursów Brick Award ’12 oraz Życie w Architekturze. www.jna.com.pl

Kurator Culburb Ursus: Piotr Bujas
Organizator Culburb Ursus
: Fundacja Bęc Zmiana, Warszawa / www.bęczmiana.pl
Partnerzy Culburb Ursus: Urząd Dzielnicy Ursus w Warszawie, Ośrodek Kultury Arsus w Ursusie, Austriackie Forum Kultury, Agencja Reklamowa Raphael, Polskie Koleje Państwowe, Polskie Linie Kolejowe
Organizator projektu Culburb: Centre for Central European Architecture, Praga / www.ccea.cz
Współorganizatorzy Culburb: Soho in Ottakring, Wiedeń; Kortárs Építeszeti Központ, Budapeszt; KUD C3, Lublana; Verejný podstavec, Bratysława; Centrum komunitného rozvoja, Bratysława
Patron Medialny: Notes na 6 tygodni / www.bęczmiana.pl/notes 
Projekt Synchronicity 2012 realizowany jest dzięki dotacji od Miasta Stołecznego Warszawy oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Projekt Culburb realizowany jest dzięki dofinansowaniu m.in. Funduszu Wyszehradzkiego, unijnego Programu Kultura oraz European Cultural Foundation

Dodaj komentarz