Ursus. Wystawa

Na wystawie, będącej podsumowaniem międzynarodowego ogłoszenia Culburb Ursus, prezentowane są wybrane projekty nadesłane do polskiej części projektu. Spośród nadesłanych 40 propozycji, wybraliśmy 14 projektów reprezentujących różne podejście, kompetencje i metody dla ożywienia i wsparcia zmian w przestrzeni miejskiej współczesnego Ursusa. Projekty prezentowane na wystawie zawierają pracę wybrane do realizacji (GPS-interwencje architekta Jürgena Lehmeiera i stowarzyszenia SKORO, platforma: Ursus duetu projektantów studio cooperativa) oraz prace wyróżnione. Wystawa prezentuje także projekty dające możliwość zapoznania się z rodzajem i typem propozycji, jakie uczestnicy stworzyli z myślą o przestrzeni miejskiej Ursusa.

Projekty podejmują niektóre z głównych wątków tematycznych, zasugerowanych w ogłoszeniu i opisujących specyfikę dzielnicy, do których zaliczają się m.in. kwestie: identyfikacji, obrazu, dziedzictwa, bezpieczeństwa, kondycji społeczności lokalnej.

Na wystawie prezentowana jest m.in. praca odnosząca się do wydarzeń czerwcowych 1976 roku w Ursusie, których rocznica przypada 25 czerwca. Projekt Darka Błaszczyka, wielkowymiarowa instalacja świetlna, jest propozycją upamiętnienia tego ważnego epizodu historii najnowszej. Wśród nadesłanych propozycji znalazło się także nawiązanie do innego niezwykłego wydarzenia mającego miejsce dokładnie 60 lat temu. W Ośrodku Kultury Arsus, w którym prezentowana jest nasza wystawa, odbył się wtedy koncert orkiestry Filharmonii Narodowej dla pracowników Zakładów Mechanicznych Ursus. Wykonano wtedy poemat symfoniczny Bajka Stanisława Moniuszki. Koncert stał się treścią dokumentu o tym samym tytule, autorstwa wybitnego polskiego reżysera Andrzeja Munka. Instalacja Magdaleny Prus i Arszyna 1952-2012 jest próbą przypomnienia tego wydarzenia oraz dodania do niego nowej warstwy: rekomponowanego utworu, w którym ścieżka dźwiękowa dokumentu Andrzeja Munka połączona zostaje z rejestracjami fonosfery dzisiejszego Ursusa. Na wystawę składają się również obiekty odnoszące się aluzyjnie do specyfiki miejsca, historii dzielnicy, związanej nierozerwalnie
z rozwojem Zakładów Mechanicznych Ursus i kulturą pracy. Są one obecne w propozycji architekta krajobrazu Woutera de Raeve (Belgia), którego projekt zakłada utworzenie wzdłuż ulicy Traktorzystów galerii reliktów pochodzących z terenu dawnych zakładów „Ursus”.

Celem projektu Culburb, jest aktywacja przestrzeni publicznej na przedmieściach. Metodą, która została przyjęta dla osiągnięcia tego celu są mikro-interwencje w przestrzeni publicznej – „miejska akupunktura”. Wymagając minimalnych nakładów, jest ona w stanie osiągnąć maksymalny skutek oraz animować różne grupy społeczności lokalnej. Europejskie miasta są dziś znów miejscem wzmożonej aktywności obywatelskiej: inicjatyw, organizacji pożytku publicznego oraz i innych form ekonomii społecznej. W tym samym czasie na przedmieściach tych metropolii wciąż brakuje podobnych działań.

Postępująca suburbanizacja w większości miast powoduje przyrost populacji mieszkańców przedmieść, którzy zachowują jednak dostęp do usług i propozycji centrów metropolii. Rozwój przedmieść to nie tylko kwestia rozrastającej się infrastruktury i nakładów na środki transportu. Jest on również związany z jednym z paradoksów współczesnego miasta: utratą funkcji mieszkalnych centralnych dzielnic miast. Coraz większa liczba ludzi pracujących i korzystających z usług miejskich mieszka poza centrum lub poza granicami miasta.

Fakt ten powoduje zmianę mapy dystrybucji politycznej, na której społeczność przedmieść zyskuje jednakowy bądź nierzadko większy wpływ na procesy decyzyjne, perswazję polityczną, co mieszkańcy centrów miast. Taki rozkład potencjału władzy wpływa na niepewną wizję przyszłości miasta w jego dotychczasowej formule. Konieczne wydają się zmiany sposobów demokratycznego współuczestnictwa i jednoczesne rozszerzanie oddziaływania miastotwórczych funkcji oraz usług na przedmieściach. Może to długoterminowo przełożyć się na zmniejszenie migracji z centrów na przedmieścia i większe zrównoważenie rozwoju miast.

Miejska akupunktura stanowi specyficzną aplikację sztuki, architektury oraz form aktywizmu takich jak: miejskie ogrodnictwo, streetart, happening dla domeny publicznej. Nieformalność i łatwość wykonania małych interwencji wpływa na popularność tej strategii, zwłaszcza wśród twórców młodszego pokolenia, poszukujących nowych dróg dla realizacji swoich wizji. Jest również reakcją na zamknięty obieg rynku sztuki i towarzyszący mu współcześnie kryzys kierunków w obrębie sztuki instytucjonalnej. Miejska akupunktura jest efektem postępującego poszerzenia granic dyscyplin i ich wzajemnego oddziaływania. Odpowiada tendencji traktowania przestrzeni miejskich i publicznych jako „teatru interakcji”, rodzaju otwartego forum, przeciwwagi dla dominacji elektronicznych mediów i zdalnej komunikacji. Istotną różnicą pomiędzy formami sztuki w przestrzeni publicznej i coraz bardziej wyemancypowaną formułą miejskiej akupunktury jest coraz częstsze wspieranie tej drugiej na badaniach miejskich, „miękkiej infrastrukturze” i projektowanych elementach małej architektury i designu. Poprzez ambicję trwałego wpisania się w krajobraz miejski, staje się ona bliższa projektowaniu strategicznemu, działaniu w mikroskali z myślą o możliwie szerokim oddziaływaniu, przekraczającym granice środowiska materialnego. Jej propozycje zyskują szansę dotarcia do szerokiego przekroju lokalnych społeczności.

Stosując metodę interwencji, uczestnicy projektu będą mieli szansę zrealizować i sprawdzić w praktyce swoje strategie i pomysły, zmierzające do budowania nowych więzi w społecznościach lokalnych, mediacji, zmniejszania barier, zmiany jakości otoczenia oraz interpretacji problemów.

Mamy nadzieję, że w Ursusie spotkają się z ciepłym przyjęciem, ich intencją jest bowiem nie narzucanie, ale proponowanie takich formuł działania w przestrzeni publicznej, których powodzenie zależy w pełni od przychylności i aktywności mieszkańców.

 

Dodaj komentarz